મને ગમતુ ! ગ્રામીણ જીવનનું મોંઘેરુ બાળપણ.

 સુંદર અનૂભવોનું શબ્દમય વૃતાંત

     દોસ્તો...માનવ જીવનનો શ્રેષ્ઠતમ સુવર્ણકાળ એટલે બાલ્યાવસ્થા અને મુગ્ધાવસ્થા, આ સમયકાળમાં આપણા માનસપટલ પર જે કંઈ અંકિત થયું હોય, એ સધળું ચિત્ર મીઠાં સંભારણા રુપે અંતરમનના  પડળ પર આજીવન સંગ્રહીત થઇ જતું હોય છે.!! મારા એજ યાદગાર અનુભવોને કવિતા સ્વરૂપે આપની સમક્ષ હૂબહુ દૃશ્યમાન કરવાનો મારો નાનકડો પ્રયાસ છે. બાળપણમાં પરમાનંદ રૂપે જે કંઈ મારા મન—મગજમાં સંગ્રહીત થયું છે. એને મે, એક સુંદર કવિતામાં ઢાળ્યું છે. આમા વણેલી વાતો મહદઅંશે ઇ.સં ૧૯૮૩ થી માંડીને ૧૯૯૩ સુધીના સમયની છે.

🔅:-> મને ગમતું— મારી કાવ્યધારા.

 ઉધડતા આભનું અંજવાળું અને

પ્રભાતના પહોરે પંખીઓનું— ગાણું, મને ગમતું.

  ધરણીનો આલ્હાદક વાયરો અને

ઢળતી સાંજનું ઝાલર —ટાણું, મને ગમતું.

  તારલાથી ચમકતું આભ અને

મધરાતે ભજનમા વાગતું —વેણું, મને ગમતું.

  ગા્રય માટીનું રહેઠાણ અને

કાચા ઘરને શોભતું માં’નું —લીપણું, મને ગમતુ.

  ખેતરની મહેકતી ફોરમ અને

વાડી પૈયામાં ખવાતું ટાઢું —ભાણું, મને ગમતું.

 પત્થરોની ગોદમાં પાકેલું પાણી અને

ગામડાંનું નિર્ભેળ  દેશી —ખાણું, મને ગમતું.

  નાનકા વાછરુની સૌમ્યતા અને

આંગણે શોભતી ગાવડીનું —ભાંભરણું, મને ગમતું.

  મોભે રમતા પંખીડાં અને

નળીયા ચીરતું ઓસરીનું —ચાંદરણું, મને ગમતું.

  ગાઢી છાશનું પીણું અને

શેડક્ઢયા દુધનું છલોછલ —બોઘરણું, મને ગમતું.

  ચોગાનમાં વાવેલા ફૂલછોડ અને

એકડીયા ભણતા પાટીને —વતરણું, મને ગમતુ.

  માખણના ધવલ પીંડા અને

ગોરસની ગોળી ગજવતું —ઘમરણું, મને ગમતું.

  સીમ—વગડાંમાં ભમવું અને

બાળસખા હાર્યે વિતાવેલું —રમણું, મને ગમતું.

  જોબનવંતી છોરીની મ્હેક અને

સાથે ભણતી મુગ્ધાનું નશીલું—જોણું, મને ગમતું.

  મેઘરવામાં નહાતી અવની અને

પ્રભાતફેરીએ હાલતા શ્રાવણનું —વ્હાણું, મને ગમતું.

  ફૂલ—ગુલાબી મૌસમ અને

શીશીરની ટાઢ જીતવા ચુલાનું—તાપણું, મને ગમતું.

  મીઠી સોબતનું મનન અને

યૌવનના ઊંબરે રંગો પુરતું —શમણું, મને ગમતુ.

  મગફળીના લીલા ઓળા અને

ધગધગતી રાખમાં  ડોડાનું —બાફણું, મને ગમતું.

  વેકેશનની લાંબી છુટ્ટી અને

મોસાળે મળતા મોંધા માનનુ—લ્હાણું, મને ગમતું.

  વતનની મીઠી ખુશ્બો અને

હજીયે યાદ આવતું એ નિર્દોષ—બાળપણું, મને ગમતું.

📝— ગજેરા ભરત ડી.

     મિત્રો,  ઉપરની કવિતા ગ્રામીણ કથાવસ્તું પર બનેલી છે. એ કવિતાની સાદા શબ્દોમાં અહી સમજ આપવામાં આવી છે. એ સમયના ગ્રામીણ વાતાવરણનો રુબરુ અનુભવ માણવો હોય, તો નીચે આપેલું મજેદાર વર્ણન સાચેજ વાંચવું રહ્યું.

      ૧—જેમા પ્રથમ કડીથી શરુ કરીએ તો ગામડાંમાં વહેલી સવારે  ચકલીઓના મોટાં—ઝુંડ જાણે સમુહમાં કોઈ ગીત ગાતા હોય, એમ ગામ ગજવતા ચીચીયારી પાડતા હોય. દરમિયાન પંખીઓની આવી ટોળીઓ અહીં થી તહીં ઊડાઊડ કરતી હોય. આ કુદરતી સંગીતના કારણે ગામડાનું વહેલી સવારનું શાંત વાતાવરણ અલૌકીકતા નો અહેસાસ કરાવતું મને હજીયે યાદ છે.

"પ્રભાતના પહોરે પંખીઓનુ મધુર ગાણું મને ગમતું."

    ૨— એક વાત તો ખરી કે સંઘ્યાકાળ નો સમય અને વહેલી પરોઢનો ઉષા:કાળ માનવમાત્રને અતિ આનંદ આપતો હોય છે. મારી વાત કરુ તો વહેલી પ્રભાતે તથા  સાંજ ટાણે મારા દિલ અને મન પર એક અજબ પ્રકારનો  આનંદ જાણે ભીતરથી પ્રગટતો હોય તેવી અનુભુતિ થતી. એટલે જ કહ્યું કે, —સાયંકાળે અદ્રિતિય ધ્વનિ પ્રસરાવતુ ઝાલર ટાંણું મને ગમતું.

   

      ૩— અમારા નાનકડાં હરીપુરા ગામમાં કોઈ પણની ઘરે ભજન હોય. એમા ગામની  ભજનમંડળીના દસેક  સભ્યો અચુક હાજર હોય. આ મંડળીના દરેક સભ્યો ગાવા—બજાવાના બંન્ને કાર્યમાં ડબલ માસ્ટર.! ભાંગતી રાતે ફળીયામાં સુતા  આવા ભજનો મે અગણિત વખત સાંભળ્યા છે.

      તારાજડીત ગગનમંડળ અને રાત્રીના બીજા પહોરમાં સંભળાતા અદ્ભુત પ્રાચીન ભજનો, આ ત્રણેય ના સંયોજન થકી એમ લાગતું કે ગામમાં કોઈ મોટો ઉત્સવ ચાલી રહ્યો હશે.!! (વેણુ—વાંસળી,) મધ્યરાત્રે ભજનમાં સુરમ્ય ઢબે વાગતી વાંસળી સૌ કોઈનું ચિત્તચોરવા જાણીતી છે.

        ૪— એ જમાનામા ગામમા મોટે ભાગે કાચા મકાનો જ હતા. જેમાં  વરસમાં બે વખત ઘઉના કુવળ મિશ્રિત ગાર—ઓળીંપો કરવો પડે. આમ ધરની શોભા વધારવા જ્યારે માવડી કે બેનડી  લીંપણ કરે, ત્યારે અનેરી ભાત્ય (ડિઝાઈન) પડે,! અને એ ઉપસેલી  ભાત્ય પણ અમારા સમયમાં ધણી નવાઈ ભરી લાગતી.!!  ગાર ને લીંપણું તથા તોરણ ને છબીઓ એજ કાચા ઘરના શોભા— શણગાર હતા.

કાચા ઘરને સોનેરી આભા પ્રગટ કરતુ માં'નુ લિપણુ મને ગમતું.

       ૫—પાટીદારનો દિકરો એટલે બચપણથી જ વાડી ખેતરનો અતુટ નાતો વણાયેલો હોય. અને  એમાયં સૌરાષ્ટ્રમાં એ કાળે મગફળીનું પુષ્કળ વાવેતર થતું. એ દરમિયાન દિવાળી પછીના દિવસોમાં મગફળીનો પાક લેવાતો હોય. એને અમારી કાઠીયાવાડી  ભાષામાં મોસમ કહેવાય, આ મૌસમમાં આબાલ—વૃદ્ધ સૌ આખો દિવસ વાડીએ જ હોય. ત્યારે બપોરના સમયે વાડીના પૈયામાં ભાત ખાવાની જે મજા આવતી એનું વર્ણન કરવું કઠીન છે. આ ભાત આમતો બે—ચાર કલાક પહેલા રાંધેલું હોય એટલે ટાઢું થઈ ગયું હોય. પણ તોય વાડીએ આવું ભાણું એટલે બત્રીસ જાતના ભોજન પણ ટૂંકાપડે.!

વાડીના રમણીય પૈયામાં ખવાતુ ટાઢુ ભાણું મને ગમતું.

     ૬— આપ સૌ જાણો છો. આજના શહેરનું ખાણું એટલે એમ કહી શકાય કે વાસી, ભેળસેળીયું અને સ્વાસ્થયનાશક ગણાય છે. પરંતું ગામડાંમાં હજુ પણ તાજા, શુધ્ધ અને સ્વાસ્થયવર્ધક ભોજનનો લાભ મળે છે. એક વાતતો બધા જાણે છે જ કે, હાલમાં હજી પણ શહેરમાં રહેતા આપણે સૌ —સૌરાષ્ટ્રના કોઇ ગામડાં જઈએ ત્યારે સામાન્યપણે દોઢો ખોરાક ખવાઈ જતો હોય છે. અને થાક કે કંટાળાનો લગીરેય અહેસાસ પણ જણાતો નથી હોતો.

     કોઈક પ્રસંગોપાત આપણે ગામડે જવાનું થાય, ત્યારે લગભગ પાંચેક કલાક  ઊંઘવાનું માંડ મળતું હોય છે. છતા પણ આખો દિવસ સ્ફુર્તીમય પસાર થતો હોય છે.  કબજીયાત જેવી સમસ્યા માત્ર શહેરમાં જ જોવા મળે..!

ગામડાંનું ચોખ્ખું હવામાન અને દેશી ખોરાક એટલે  constipation free life. ( એ કાળે તો દેશી શાક, અનાજ અને કઠોળ હતા. આ નકામાં હાઇબ્રીડ બિયારણનું

નામ નિશાન જોવાય ના મળે !)

એટલેજ કહ્યું કે, ગામડાંનુ નિર્ભેળ ખાણું મને ગમતું.

     ૭:-> ભારતમાં અનાદી કાળથી ગાય એટલે ઘરનું મોંઘેરુ ઘરેણું ગણાતી.  મારા નાનપણના સમયે પણ ગામના ઘણાખરા ઘરોમાં ગાયો જોવા મળતી. એ સમયમાં ગોવાળ આખા ગામની ગાયોનું ધણ સીમમાં ચરાવા લઈ જતા એ મને યાદ છે. આખો દિવસ ચરાવીને સાંજે છએક વાગ્યે ગોધણ ગામમાં પાછુ ફરતું.

   એ વખતે અમારા ગામમાં મોટે ભાગે દેશી તથા વઢીયારી ગાયો જોવા મળતી. જેમા દેશી એટલે રંગે રાતડી તથા ટુંકા અને જાડા શિંગો ધરાવતી ગાય, ઘણુંકરીને  આવી દેશી ગાયો થોડી ધીરગંભીર સ્વભાવની હોય છે.

બીજી વઢીયારી ગાય એમનું ઉત્પતિ સ્થાન ઉત્તર ગુજરાતમા આવેલા બનાસકાંઠાના કાંકરેજ તાલુકામાં ગણાય છે. આ કારણથી કાંકરેજી તરીકે પણ ઓળખાઈ છે. આ ગાયો ભુખરાં તથા સફેદ રંગમા જોવા મળે છે. ગાયનુ કદ મધ્યમથી મોટુ હોય છે. કપાળ પહોળું અને વચ્ચેથી ખાડાવાળું (રકાબી જેવું ) આ ગાયની ખુંધ સુવિકસિત જોવા મળે છે. ગળાના ભાગે જોવા મળતી ગોદડી કરચલીવાળી અને પાતળી હોય છે. વઢીયારી  ગાયના બળદ ઉત્તમ કામઢાં અને ઝડપી હોય છે. સૌરાષ્ટ્રના બધાજ વિસ્તારમાં આ ગાયના બળદ ઉપયોગમાં લેવાઈ છે.

   ( સિમીત માત્રામાં દેશી બળદોનો ઉપયોગ પણ  થાય છે. આ દેશી બળધોનીય પાછી બે આગવી ખાસિયત છે કે, ભારે માં ભારે કામ હોય તો પણ આ દેશી થાકી ને લોથપોથ ન થાય. બીજુ કે અતિ વજન ભર્યુ ગાડું મોટા ઢોળાવ ચઢાવતી વખતે પણ કદી પાછુ ના પડે. એવા ધીર અને  લોઠકા આ દેશી ગાવડીના જાયા હોય છે. )

   લાંબા અને અર્ધચંદ્રાકાર તિક્ષ્ણ શિંગડાં ધરાવતી  વઢીયારી તેજતર્રાર અને થોડી તીખા સ્વભાવની હોય છે. અમારા ઘરે પણ આવી  રુ જેવા સફેદ રંગની એક વઢીયારી ગાય હતી. તેનું હંભારવું ( ભાંભરણું ) મને ગમતું. એનો સ્વભાવ ઘણો આકરા પાણીએ હતો. અમારા માટે તો નહી,  પણ ઘરના ફળીયામાં આવીને  અમારી સામે જો કોઈ હાથ ઉગામે તો જોયા જેવી થાય.!

     ગમ્મત ખાતર અમુક વખત અમારી શેરીના લોકો તેની પરીક્ષા કરતા. જેમા ગાય સામેજ અમારા ઘરના કોઇ વ્યકિત પર (ખાસ કરીને મારા કાકા પર) પડોશીઓ હાથ ઉગામે કે લડાઈની ક્રિયા કરે, તો એ જોઇને વઢીયારી ગાય ચિંકોટા અને ફુંફાડા મારતી ખિલો તોડી નાંખે એટલી હદે ક્રોધિત થઈ જતી. જો કે પેલો પરીક્ષા લેનાર ભાઈ તરત સામાન્ય સ્થિતિમાં ઉભો રહી જાય. નહીતર વઢીયારી સાચેજ ખિલ્લો તોડી નાંખે. અને પેલાભાઈના રામરમાડી નાંખતા વાર ના લાગે.

    માલિક પ્રત્યે આવો અતુટ ભાવ ધરાવતી અમારી ગાવડી હતી. જેના બે બળદોનો અમે ખેતીકામમાં ઉપયોગ કરતા. બંન્ને બળદોમાં થી એકને વાછડાં થકી ઓળખતા, અને બીજાને ધોળીયો કહીં બોલાવતા.

   પણ કમનશીબ કે ૧૯૮૭ ના કારમાં દૂષ્કાળના કારણે ગામમાંથી પશુધનનો સફાયો થઈ ગયો. કદાચ સૌરાષ્ટ્રના મોટા ભાગમાં આવીજ પરીસ્થિતિ હતી. ઢોરને ખવડાવવા ઘરમાં તણખલું ન મળે. લોકોને ના છુટકે  પોતાના સંતાન સમા અબોલ પ્રાણીઓને વેચી કાઢવા સિવાય કોઈ આરો ના રહ્યો. અમે પણ એ વ્હાલી ગવતરીને બાજુના ગામના ગોવાળીયાને વગર રુપિયે સોંપી દિધી. ત્યારબાદ એ ગાય ત્યાંથી ભાગીને  ત્રણેક  દિવસ સુધી રોજ અમારી ડેલી સામે આવીને ભાંભરતી, વિસ્ફારીત આંખે  જાણે અમને પુછતી હોય કે મારો શું વાંક ગૂન્હો હતો.?? ક્યાં કારણથી તમે આજે મને તરછોડી દીધી. ?? પણ અફસોસ કે એમને ખવડાવવા માટે અમારી પાસે કંઈ ન હતું. હજી પણ એ દ્રશ્ય યાદ આવતા મારુ મન રડી પડે છે.

   વારંવાર પડતો આવો દુકાળ અને ખેતી પ્રત્યે સરકારનુ ઓરમાયું વર્તન, ઉનાળાના દિવસોમાં પિવાના પાણીના પણ ફાફા પડી જતા,  આ દુષ્કાળ પછી લોકોને ખેતીમાંથી તેમજ તત્કાલિન સરકાર પરથી વિશ્વાસ ઘટી ગયો. અને ગામડામાંથી ધીમે ધીમે લોકો શહેર તરફ ભાગવા લાગ્યા.

વ્હાલી ગવતરીનુ ભાંભરણુ મને ગમતું.

    ૮ :-> કાચા રહેણાંક મકાનના દેશી નળીયાંમાં અમુક ઠેકાણે થોડી જગ્યા થઈ જવાના કારણે, સુરજનો સોનેરી તડકો એ કાણા મહીથી ગળાઈને ચાંદરડાં રુપે ઓસરીમાં પડતો હોય. આ પ્રકાશમાં જીણાં રજકણોના પરિભ્રમણના કારણે ઉભા પીળા શેરડાંનુ દૃશ્ય ખડુ કરે.! આ કારણે ઓસરી કે ઘરમાં પડતું ચાંદરણું અમારા બાળકો માનસમાં નવાઈ ઉપજાવે.!! સુર્યની ગતિ મુજબ ધીરે ધીરે ચાંદરણું પણ જગ્યા બદલતું અને અચરજ પમાડતું આગળ ચાલ્યા કરે.!

– નળીયા ચિરતું રમતિયાળ ચાંદરણુ મને ગમતું.

    ૯—  શેડકઢ્યું એટલે તરતનું દોહેલું,  ફિણ વળેલું અને હુંફાળું દુધ. શેડકઢ્યા આવા દુધનું છલોછલ ભરેલું બોઘરણું જોઈને જ મોમાં પાણી છૂટે,! આ હકીકત તો એ લોકોજ જાણે કે, જેમણે ગાય કે ભેંસનું, દોહીને તરત આવું દુધ પીધુ હોય. એનો  સ્વાદ પણ કેવો ગળ્યોચટક  લાગે,! ‘મનમાં એમ થાય કે હજીએ પીધા જ કરીએ.’!  આ મધુર ચટાકો  લાંબા વખત સુધી જીભ પર પોતાની આગવી અસર છોડતો જાય.

– શેડકઢ્યા દુધનુ છલોછલ બોઘરણું મને ગમતું.

     ૧૦— કોણ જાણે પણ,  લખવું અને વાંચવું મને બચપણથી જ ખુબ ગમતું. એકડીયા ધોરણથી જ હોંશેહોશે નિશાળે ભણવા જતો. થેલીમાં  એક પાટી અને લખવા માટે વતરણું હોય. એ વાત પણ સોળઆની સત્ય છે, કે બચપણથી જેમને  લેખન— વાંચનમાં અધિક રસ હોય એમને પાટીને વતરણું ગમવું એ સર્વવિદીત છે.

   ૧૧— આંગળીમા ફાહ વાગે એવા ઘાટા દહીંથી ભરેલી ગોળીમાં, નેતરની લાંબી દોરીથી વલોણાને ફેરવતાં જે ઘુમ્મ... ઘુમ્મ...સરીખો મધુરો અવાજ આવતો એનીય મજા હતી.! કારણ ત્યારે અમારા ગામમાં ટીવી. ટેપ તો હતા નહીં, એટલેજ આવો તાલબધ્ધ અવાજ પણ અમને સંગીતથી પણ વિષેશ મીઠો લાગતો..!!

એટલેજ, ગોરસની ગોળી ગજવતું ઘમ્મરણું મને ગમતું.

    ૧૨— જુદા જુદા સમય પ્રમાણે ગામમાં ગણીને મારા નવેક પાકા જીગરજાન મિત્રો હતા. ( અને હજી પણ છે જ ) એ બાળગોઠીયા સાથે હસતા—રમતા જીવનભર યાદ રહે તેવા અણમોલ  દિવસો માણ્યા, એ મારા માટે અવર્ણનિય છે. તેમની સંગાથે પત્થરના ગોળ રોડ ને પૈડા ફેરવવા  તથા કુંડાળાથી માંડી ક્રિકેટ સુધીની ગામડા રમાતી રમતોનો અમે ભરપુર આનંદ લીધો છે.

    આઠેક વરસની ઉમરે અમે નાનકડી ગરબી પણ બનાવી હતી.  ગરબીને ચોકમાં પધારાવી અગડમ બગડમ  દાંડીયે પણ રમ્યા છીએ. પાદરમાં પીપરનો કોલ ખાવા પણ દોડી જતા. કદીક  બપોર વચ ના ગાળે ગામની નજીક રેઢી વાડીયોમાં, આંબલીના કોલની રજવાડી લ્હેજત પણ માણી છે. શિયાળે વળી બોર ખાવા સીમ—વગડાંમાંય નીકળી પડીએ. ગામના એ ચોરાના ઓટલે રાતે જામતી બેઠકો હજુય યાદ છે. (રમણું = રમત રમવી, ખેલવું, ભમવું )

    ૧૩— મુગ્ધાવસ્થા એટલે ૧૨ વર્ષ પછીની ઉમર ત્યારે સઘળું જગત જાણે રંગબેરંગી લાગતું હોય છે. ખાસ કરીને ભરપુર અંગબદન ને કાળાભમ્મર વાળ તથા મોટી આંખો વાળી ગામડાંની ગોરી કદાચ ભુલમાંય આપણી સામે જોઈ લ્યે,! તો શરીરમાં અનેરો રોમાંચ વ્યાપી જાય.! ‘આટલી વારમાં તો આપણા ટાટીયા જમીન ઉપર પડે છે કે, નહીં એય ખબર ના રહે.’ ! પહેલા નશા... પહેલા ખુમાર.. નયા પ્યાર હૈ..નયા ઈન્તઝાર

   બીજુ એક હિન્દી ગીત પણ છે. 'કોઈ કૈસે મહોબ્બત છુપાયે, આંખે મિલી ઔર કદમ ડગમગાયે.'

( જોણું= નિરખવું, જોવું )

    ૧૪— શ્રાવણ મહીનામાં વહેલી પરોઢે અમારા ગામમાં  પ્રભાતફેરી નીકળતી. જેમાં દસબાર વડીલો હોય, હું—મારો ભાઈ નરેશ અને બીજા સાતેક છોકરાઓ સામેલ હોય. આમ લગભગ વીસેક જણાંની મંડળી રામજી મંદીરથી તબલા અને મંજીરા સાથે ધુન ગાતા —ગાતા ગામ ફરતે પ્રદીક્ષણાં કરીએ. એ પ્રદીક્ષણા પથની એવી ગોઠવણ કરી હતી કે, જેમા ખોડીયાર મંદીર, રોકડીયા હનુમાનજી તથા શિવ મંદીરના દર્શનનો પણ લાભ મળી જાય. :-> એટલેજ કહ્યું કે, શ્રાવણનું વ્હાણું મને ગમતું. એક પ્રભાતિયામાં આવે છે કે, જાગોને જશોદાના જાયા વાણલા રે... વાયા.( વ્હાણું=વહેલી પરોઢ ) 🌌

   ૧૫—ભારતવર્ષમા બે—બે મહીના પ્રમાણે  છ— ઋતુઓ

માનવામાં આવે છે. જેમા શીશીર એટલે  માગશર અને પોષ  મહીનાઓ નો સમાવેશ થાય છે. શીશીર એટલે સર્વાધિક અને હાડગાળતી ઠંડીના દિવસો. એમાય ગામડાની ટાઢ એટલે હેમાળો,

  સવારની એ ટાઢ સામે જીત મેળવવા ચુલ્હા પાસે તાપવાની એક અનેરી મજા હતી.! અને આવી આલ્હાદક મજાનો કદાચ આપને પણ અનુભવ હશેજ.

શિયાળાની કડકડતી ઠંડીથી બચવા ચુલાનુ તાપણુ મને ગમતું.

    ૧૬—યૌવન આવતા તો  દુનિયામાં બધું મેઘધનુષી અગણિત રંગ સમુ દિસે. એ દરમિયાન આવતા અવર્ણનિય સોણલાનું અહી વર્ણન કરુ તો દોષ લાગે. ( શમણું= સ્વપ્ન )

યૌવનના ઉંબરે હસીન રંગો પુરતુ શમણુ મને ગમતું.

 

   ૧૭— શ્રાવણ મહિનો શરૂ થતા થતા તો, ખેતરોમાં મકાઈના છોડવા જાણે આભને આંબવા મથી રહ્યા હોય એમ લાગે.!

આવા ફાટીને ધુમાડે ગયેલી મકાઈના છોડની કાંખમા બબ્બે —તત્તણ જત્તડાં જેવા ડોડા ઝુલી રહ્યા હોય. સાંજે રાંધણકામ પુરુ થયા પછી, આવા બે'ક જત્તડાં ચુલાની  આગમુણની ધગધગતી રાખમાં વચ્ચોવચ ભંડારી દઇએ. સાતેક મિનિટ બાદ એને રાખમાંથી બહાર કાઢીએ. એટલે ઈ ડોડાનો રંગ તાંબાવરણો લાગે,  લગીરેય કાચો ના હોય. એમ સ્હેજ પણ કાળપના હોય. આવો ડોડો એટલે આમ તો ચારે બાજુથી એક સરીખો બફાઈ અને આછેરી રતાશ પકડી જાય. એનો સ્વાદ એટલે કાંઈ નો ઘટે ભુરા....!!!

ગરમાં ગરમ રાખમાં ડોડાનુ બાફણુ મને ગમતું.

     ૧૮— મામાનું ઘર એટલે લાડકોડનો ભંડાર, મામીઓ હેત અને વ્હાલથી ભાણીયાભાઈ —ભાણીયાભાઈ તરીકે માનથી જે લ્હાણી કરતા હોય, ત્યારે અમને તો એમ લાગતું કે, જગતમાં  સૌથી ખુશકિસ્મત જો કોઇ હશે, તો એ આપણેજ છીએ.

મોસાળે મોંઘા માનની આવી લ્હાણી કોને ના ગમે.??

     ૧૯—સાચેજ બાળપણ એટલે નિર્દોષતાથી ભરેલું જીવન. ના દુનિયાના રીતી —રીવાજની કોઈ પરવાહ કે ના નાતજાતના કોઇ વાડા. ના ઉંચનીચની કોઈ ભેદરેખા ના કોઈ બંધન. નર્યુ પ્રેમ, હેત, અને ભાવથી છલોછલ. કદાચ દુશ્મન પણ હેતથી બોલાવે તો તેની કને પણ દોડી જાય. બચપણ એટલે માત્ર હેત અને ભાવને  માણવાની અવસ્થા. એમા ના હોય કોઈ ખટપટ કે ના હોય કાવાદાવા, હોય છે માત્ર નિર્ભેળ પ્રેમ.

    અમુલ્ય બાળપણની મોંઘેરી યાદો મને આજીવન યાદ રહેશે.!!

૧૪,એપ્રિલ ૨૦૧૯.

Written:-> Bharat D. Gajera. Haripura.