અંતરમનની સ્વપ્ન સૃષ્ટિ

આમ તો અમારુ  હરીપુરા ગામ નાનકડું અને આયોજનપુર્વક વસાવેલુ છે. જ્યારે ભારતની ભુમી પર આઝાદીના પડઘમ પડધાય રહ્યા હતા એ સમય ૧૯૪૪- ૪૫ ના ગાળામાં ગામની સ્થાપના થઈ હતી.  બિલખા સ્ટેટના  કુવર હરીસિંહજીના નામ પરથી ગામનુ નામ હરીપુરા રાખવામાં આવ્યુ હતુ. એજ અમારા ગામના પુર્વ દિશાના સીમ ખેતરો એટલે — દિહાણ = આજે મને બાળપણના એ જુના દિવસો યાદ આવી ગયા ....કે જ્યારે અમે દિહાણ કોરની અમારી વાડીએ જતા ત્યારે મારગમાં કેવા  ઢાળ—ઢોળાવ ને વળાંકો આવતા,.... કેવા કેવા ઝાડ—વાડને છોડ જાણે અમને આવકારતા હોય એેમ નિત્ય લહેરાતા નજરે પડતા. સવાર...સાંજ કે, બપોરનો સમય હોય, દરેક વખતે તેઓ ભિન્ન ભિન્ન રુપરંગે જોવા મળતા. તડકો હોય ટાઢ કે વરસાદ એ મારગનુ રુપ  અમને તો કાયમ રુડુ જ લાગતુ !! આમ ગણો તો ગામમાં અમારુ ઘર દક્ષિણ પશ્વિમ ભાગમાં આવેલુ છે.  ગામની ઓળખ મુજબ ખુણાવાળાં તરીકે ઓળખાતી શેરીની બોર્ડર પણ કહી શકાય, અમારા ઘરની ડેલી સામે જ થોડુ મેદાન અને પછી ઢોરને પાણી પાવા માટેનો અવેડો હતો. અમારી ડેલી બહાર નિકળીને ઉગમણી દિશાકોર નજર કરો એટલે દિહાણની સીમમાં જવાનો કેડો દેખાય. આમ અમારી શેરીનુ ક...

ગામનું નામ લેતા અમને સાચેજ બાળપણ સાંભરે. મનમાં યાદોના મહાસાગર ઊમડે, નાનપણ ની એ સોનેરી યાદો કેમેય ભુલાતી નથી અને સેંકડો દ્રશ્યો જાણે આંખો સામે તરવરી ઊઠે છે. જેમ કે; પાદરની એ પીપરો કે જ્યાં વેકેશનમાં ચટણી—મીઠાં હારે ખવાતા કોલ હોય, પીપરના કૂણા લીલાછમ્મ પત્તામાં ચટણી મીઠું ભરીએ, અને પછી જાણે બનારસી પાન ખાતા હોય એમ ગલોફામાં ચડાવીએ. પાંદડાંનું ગળપણ, લાલ ચટણીની તમતમતી તિખાસ, અને માથે મીઠાની ખારાશ  આ ત્રિવિધ રસાસ્વાદની મજા એટલેજ બાળપણનો મહામૂલો જલ્સો.! ક્યારેક જો મેળ પડી જાય તો ગામથી ઢુકડી કોકની વાડીયે આંબલીના કોલ અને કાતરા ખાવાય પોગી જાઈ, પણ એમાય ઘણી સાવચેતી રાખવી પડે.  જેમકે વાડીનો માલિક હાજર નો હોવો જોય. નહીતર મેળનો પડે..! ખાસ કરીને બપોર ના ટાંણે અમે ચારેક બાળગોઠીયા રેઢી આંબલી પર હલ્લો બોલાવીએ. ગામથી નજીકમાં ગણીને ત્રણેક આંબલીઓ માંડ હતી. એટલે મર્યાદીત ઓપ્શનમાં જ કામકાઢવું પડે. ક્યારેક તો આંબલીના કોલ ખાવાના ઓરતાં મનમાં જ ઢબૂરી ને વિલા મોઢે પાછાય આવવું પડે. અમુક ટ્રીક પણ  વાપરવામાં આવતી કે વાડી નો માલિક જો ઘરે હોય તો અમારુ કામ ઘણું આસાન રીતે પાર પડી શકે. એટલે ...

અતિ આનંદાયક દિવસો અને ડરામણી ઘટનાઓ આપણા બાળમાનસ પર અતિ ઊંડી છાપ અંકિત કરી જતી હોય છે કે, જેની યાદો આજીવન વિસરી શકાતી નથી. તેવી જ રીતે આનંદ ખાતર કે, લોભ—લાલચને વશ થઈ માનવી વણજોઈતી મુશ્કેલીઓમાં પણ મુકાઈ જતો હોય છે. આ આપણી સૌથી મોટી નબળાઈ ગણી શકાય. મારા નાનપણ આવોજ એક અનુભવ આપની સમક્ષ પ્રસ્તુત કરી રહ્યો છુ. આશા છે કે, આ લેખ વાંચીને તમને પણ થોડી ઘણી પ્રેરણા મળી શકે. આ એ સમયની વાત છે, જ્યારે મારી ઉમર આઠેક વરસની હતી.  ફાગણ મહિનાની બપોરનો લગભગ ચારેક વાગ્યાનો સમય હશે. એવા ટાણે હુ મારા ઘરની પાછવાડે નાની  ખડકીએથી નીકળી, પડખેના ઘરના ખુણે શેરીમાં સ્થિત વીજળીના થાંભલે એક પગ ટેકવીને ઉભો હતો. થોડીવારમાં જ હિતેશ અને ભીખુ નામના બે મિત્રો મારી તરફ આવ્યા. એ મારા મિત્રો તો ના હતા પણ પડોશી હોવાના નાતે ઘણી વખત અમે ભેગા રમતા રખડતા. આમ તો આ બંન્ને મારા થી બેએક વરસ મોટા હતા. બંન્ને જણા મારી પાસે આવ્યા, એમાથી ભીખુએ મને પુછ્યુ ; " ભરત હાલ મારી વાડીએ શેવડી ખાવા આવવુ સે " હુ જ્યા ઉભો હતો તે શેરીના થાંભલાની સામે ભીખુના ઘરનો  ખુણો પડે. શેરડીનું નામ પડતા જ ભલભલાના મોં મા પા...

આજે સૌરાષ્ટ્રના મોટા ભાગના ખેતરોમાં સરેરાશ બે જેટલા બોર ( દાર) કોરા એટલે કે પાણી વગરના પડતર પડેલા છે. આવા બોરમાં વરસાદી પાણી રિચાર્જ કરવા માટે ખુબ કામ લાગે તેવા છે. હવે જોઈએ કે આવા પડતર પડેલા બોર રિચાર્જ કરવા માટે શું કરવું જોઈશે. સૌ પ્રથમ બોરની નજીકમાં તમારા પોતાના ખેતરનું વરસાદી પાણી પસાર થતું હોય એવા કોઈ છેલા કે ખાળીયાની બાજુમાં ( કાઠે ) આશરે ૪ ફુટ ઓરસ ચોરસ અને ૬ ફુટ ઊંડો ખાડો કરો, હવે ખાડાના તળીયાથી એટલે કે ૬ ફુટ ઊંડી સળંગ ખાઈ ખોદો, જેનો બીજો છેડો તમારા પડતર બોર સુધી પહોચાડો, હવે આ ખોદેલી ખાઈના તળીયે —ખાડાથી લઇ અને તમારા બોર સુધી ચાર ઈંચ પહોળાઈની પાઇપ પાથરી દ્યો. હવે જાણીએ આ ૬ ફુટ ઊંડા ખાડામાં પાણી સંપુર્ણ રીતે  ચોખ્ખુ કરવા માટે શું શું કરવુ.?? ખાડાના તળીયે જે પાઇપ છે સૌ પ્રથમ તેના મોઢા આગળ પ્લાસ્ટીકની મજબુત અને માપસરના કાણા વાળી એક જાળી ફીંટીગ કરી દેવી, પછી આ ખાડાને બે ફુટ જેટલો સોપારી જેવા જીણા પત્થરથી ભરી દેવો. બીજો થર બે ફુટનો રાખવો જેમાં કપચી ભરી દેવી, તથા છેલ્લે ઉપરના બે ફુટમાં મોટા ગોળ પત્થર ભરવા ટોટલ ૬ ફુટનો ખાડો આવી રીતે ભરાઈ ગયો. લાસ્ટમાં ખાડાની છેલા બાજ...

ઊગમણી દિશામાં તામ્રવર્ણા રંગમા જબોળેલ આભ કળાય રહ્યું હોય. વહેલી પરોઢે સંભળાતું ચકલીયોનુ સમુહ ગાન. ઝાકળથી લથબથ વૃક્ષોના લીલુડાં પાંદડાં. લહેરાતા મોલ પરથી  આવતી ભીની ભીની ફોરમ. સીમ વગડાંમાં થી કોયલના ટહૂકારાં, વૈયા, તેતર, કલકલીયાની કોરસ મંડળીના સુર. દેવમંદિરના ગર્ભગૃહમાં કર્ણપ્રિય તાલમાં રણઝણ વાગતી ઝાલર ને મધુરો ધંટનાદ. ગોધલીયાની ડોકે બાંધેલ જીણી ઘૂઘરીયુંનો રીમઝીમ રણકાર. આવુજ ચિત્ર મનના પોલાણમાં ઊગી નિકળે જ્યારે આપણા કર્ણપટલ પર ગામડાંનુ નામ સંભળાય.  સાથેજ ગામડાંમાં વ્યતિત કરેલા બાળપણના એ સઘળા અમૂલ્ય દિવસો જા'ણે નજર સમક્ષ ભજવાતા હોય એમ દિસે..! જે ભોમકામાં મારા  જીવનના બારેક વરસ  પસાર થયા છે. એજ મારા ગામ હરીપુરાનો અહિં આછેરો ટૂંકો  ઈતિહાસ  માંડવો છે.  અમરેલી તાલુકાનું નાનકડુ અને રળીયામણું ગામ એટલે અમારુ હરીપુરા. આમ જુઓ તો આપણા પાટનગર ગાંધીનગર ને થોડાં અંશે મળતુ આવે.! જો વિગતે જણાઉં તો ગાંધીનગરમા જેમ ચારે તરફ ચોકડીઓ પડે, એમજ  અમારા આખા ગામમાં દરેક શેરીએ ચોક પડે, એ  પ્રમાણે ગામની રચના કરવામાં આવેલી છે. મિત્રો ગામની સ્થાપ...

sweet childhood —3 | We play in the lap of the villages રમતા'તા અમે ગામડા ની ગોદમાં..! મારા બાળપણાની મધુર યાદો...ભાગ ~૩ ત્રીજા ધોરણ મા આવ્યા પછી ... અમને રમત ગમત ની ધુન ચડવા લાગી...એમાં મુખ્ય ગણાવું તો ૧—ગિલ્લી દંડા, ૨–ખુતામણી, ૩— બાકસની છાપ, ૪–અંટીઓ,૫–સાત ઠીકરી, વિગરે. એમાય સૌથી વધારે  ક્રિકૅટ નો વાવર દિમાગ માં ભરાવા માંડ્યો.... જો'કે  અમે તેને બૅટ–દડાં તરીકે જ જાણતા.! સ્કુલ છુટ્યા પછી સાંજે અમે સાતેક જણા બેટદડે રમવાં જઈએ. આમ જા'ણે મોટા ખેલાડી ની જેમ ગામના છેડે જઈને રમવાનું.! અમારુ હરીપુરા ગામ. એટલે જાણે ખોબા જેવડું. મારા ઘર પછવાડે થી ~ ત્રણેક ખોરડાં મુકીને ચાલીએ એટલે અમારુ "ઈડન ગાર્ડન" પણ, એમાં બેટ એટલે મારા ઘરનો કપડાં ધોવાનો ~ધોક્કો.' અને સ્ટંમ્પ એટલે ૩- ત્રાહી-બાંગી બાવળની સોટીઓ (પાતળી ડાળી ના ટુકડાં ) ખેલાડીની થોડી માહિતી આપુ તો એમા જાણે એક હું, બીજો નરેશ ડાવરા હાઈટ ઓછી પણ  તોડ–જોડ કરવામા હોશિયાર. ત્રીજો દિનેશ આસોદરીયા એકવડો બાંધો લંબાઈ માં અમિતાભ બચ્ચન.!! પછી જયેશ ગજેરા,ભરત નાકરાણી તથા કદીક મારો ભાઈ નરેશ પણ હોય. અને બીજા બે'ક જણ અદલ...

મારા બાળપણ ની મધુરી યાદો...ભાગ~૨ મિત્રો......આગળની પોષ્ટમાં આપણે પહેલા -બીજા ધોરણ વિષેની યાદો વાગોળી. હવે અહીં  આપની સમક્ષ રજુ કરી રહ્યો છુ, મારી નિશાળનાં મીઠાં સંભારણા..! હવે થોડી વાતો ૩જા ધોરણ ની લઈશુ. ટીચર પણ એના એજ સુશીલાબેન પંડ્યા. ( કારણ આગળ જાણવા મળશે..) અમારો રુમ એજ નવી નિશાળ માં. અને વિદ્યાર્થીની સંખ્યા ૩૭ જેટલી જેમા આશરે ૧૮ છોકરાઓ અને બાકીની છોકરીઓ. આગળના લેખ માં વાત કરી એમ ભણવામાં  બધા વિદ્યાર્થીઓમાં હું હોશિયાર હતો.અને ગણો તો મૉનિટર પણ ખરો.. એટલે સ્કુલ ના બપોર પછીની પાળીના  જે કંઈ કામકાજ હોય એ શિક્ષક મને સોંપતા, એમા શાળાં ની એક તરફ લગભગ ૫૦૦ ફુટ લંબાઈ ની કાંટાળા તારની વાંકી-ચુકી વાડ હતી, એ તાર ઘણી  વખત રેઢીયાર ઢોરો  તોડી નાંખતા. એટલે અમારા હેડ-માસ્તર રમણિક શાબ મને રીપૅર કરવાનુ કામ સોંપતા, (અમારા પ્રિન્સીપાલ રમણીક સાબ પાછા એક તકીયા કલામ થી પ્રખ્યાત હતા, વિદ્યાર્થી ઓને ડાંટ આપતી વખતે વારંવાર એક શબ્દ બોલતાં ~ 'એય હડફા હેઠો બેહ... હેઠો બેહ'.) સાંજેે સાડા ચાર વાગ્યે અમને રમવાની છુટ્ટી મળે,  એ દરમિયાન આ બધા કામ  કરવાના હોય. ત...